Zmiany w nawykach zakupowych konsumentów stają się punktem zwrotnym w rozwoju branży spożywczej na świecie. Jaki wpływ ma wzrost wymagań i świadomości konsumentów na produkcję żywności? Czy na ewoluujących trendach skorzysta rynek produktów ekologicznych? Jakie trendy będą miały na niego wpływ?

 

Tekst: Marcin Fajerski

 

Współcześni konsumenci wymagają od producentów artykułów spożywczych przede wszystkim transparentności i autentyczności. Z najnowszych badań agencji Mintel wynika, że obecnie większość ludzi na świecie oczekuje tego, że firmy oferujące żywność nie będą miały przed nimi prawie żadnych sekretów. Coraz liczniejsza grupa osób jest z zasady sceptycznie nastawiona do sektora spożywczego. Klienci odwiedzający sklepy spożywcze często kwestionują deklaracje producentów i oznaczenia jakościowe. Powątpiewają nawet w system kontroli. Eksperci Mintel wykazują, że to efekt licznych skandali żywnościowych i wycofywania wadliwych partii produktowych z rynku. Zakupowej podejrzliwości towarzyszy rosnące zainteresowanie pochodzeniem kupowanej żywności oraz napojów. Tendencja ta najjaskrawiej ujawnia się w krajach azjatyckich. Wg danych Mintel niemal połowa konsumentów w Chinach w wieku od 20 do 49 lat uważa, że bezpieczeństwo żywności ma decydujący wpływ na wybór określonego sklepu stacjonarnego lub internetowego jako miejsca codziennych zakupów.

Sprzedawanie zaufania

Konsumenci na świecie chcą wiedzieć wszystko. Pozyskanie ich zaufania staje się fundamentem sprzedaży żywności i napojów. Dlatego w rozwojowych firmach innowacje wdraża się z myślą o konsumentach i transparentności. Działania producentów nie ograniczają się do wprowadzania przezroczystych opakowań z prostym i jasnym składem, ale również obejmują cały łańcuch dostaw surowców i sposobów ich przetworzenia. Dobrym przykładem może być francuska marka mleka C’est qui le patron?! [tłum. Kto jest szefem?!]. Jej właściciel przeprowadził badania wśród 6850 konsumentów. Obejmowały one aż 500 różnych kryteriów zakupowych, dotyczących całego łańcucha produkcyjnego: począwszy od hodowli, na opakowaniu skończywszy. W ten sposób udało się stworzyć mleko najlepiej dostosowane do wymagań badanych odbiorców.

Nowy wymiar ekorewolucji

Potrzeba kupowania bezpiecznej i godnej zaufania żywności oraz napojów korzystnie przekłada się na rosnącą sprzedaż produktów oznaczanych jako ekologiczne, naturalne, etyczne, przyjazne środowisku. Dlatego rośnie również ich podaż. Jak podaje Mintel, od 2016 do 2017 r. takie artykuły spożywcze stanowiły aż 29% wprowadzanych nowości na świecie. W ciągu zaledwie dekady ich liczba wzrosła natomiast aż o 17%. Z najnowszego raportu Innova Market Research wynika, że po taką żywność regularnie sięga już 4 na 10 Brytyjczyków i Amerykanów. Więcej, bo aż 7 na 10 konsumentów w Anglii i Stanach Zjednoczonych, chce też w pełni rozumieć skład kupowanych produktów spożywczych.

Dla ludzi na całym świecie coraz ważniejsza staje się etyka produkcja i handlu, a także ich wpływ na środowisko naturalne. Mintel wykazał, że nowości spożywcze w ekologicznych opakowaniach, pochodzące od firm ograniczających emisję dwutlenku węgla albo dbających o dobrostan zwierząt stanowiły aż 22% światowych premier produktowych w okresie od września 2016 r. do sierpnia 2017 r.

Zakupowy antyglobalizm

Ponad 70% konsumentów we Włoszech, 68% – we Francji, 58% – w Hiszpanii, 56% – w Niemczech i 55% – w  Polsce, którzy ukończyli 16. rok życia powierza większe zaufanie firmom wytwarzającym żywność w rodzimym kraju – wynika z najnowszych badań agencji Mintel.

Euromonitor International prognozuje natomiast, że dla konsumentów na całym świecie coraz większe znaczenie będzie miało krajowe pochodzenie surowców. Już teraz mniejsze lokalne marki odbierają udziały w handlu globalnym koncernom na rozwiniętych rynkach. Coraz więcej konsumentów na świecie po prostu nie ufa „dużym graczom” i woli przeznaczyć większy budżet na krajowe lub regionalne produkty, aby wspierać lokalną gospodarkę. Co interesujące, sklepy ekologiczne na całym świecie i internetowi giganci tacy jak Amazon stwarzają specjalne platformy dla lokalnych graczy, aby skuteczniej dotrzeć do konsumentów.

„Tak” dla zbilansowanej diety

Obecnie tempo życia sprawia, że coraz więcej konsumentów zmaga się na co dzień ze stresem i nerwami. Dlatego odpowiednio zbilansowane diety – dostosowane do wymogów codzienności – stają się integralnym elementem dbałości o zdrowie. Z danych agencji Mintel wynika, że aktualnie francuscy, włoscy i hiszpańscy konsumenci unikają nie tylko przetworzonych, niezdrowych tłuszczów, ale również cukru. Awersja do składników artykułów spożywczych uznawanych za szkodliwe pogłębia się w związku z urzędowymi podatkami, oznaczeniami etykietowymi i edukacją zwiększającą świadomość żywieniową konsumentów w zakresie wpływu poszczególnych składników na organizm. Na listy zakazanych produktów trafiają najczęściej: cukier, sól, tłuszcze trans i utwardzony olej palmowy.

W poszukiwaniu „złotego środka”

Analitycy Euromonitor International zwracają uwagę, że dążenie do optymalizacji diety wśród konsumentów wywiera coraz większy wpływ na producentów słodyczy i przekąsek. Coraz większa podaż produktów guilt-free na rynku oznacza nadejście „ery reformulacji” w segmencie słodyczy oraz przekąsek. Ośrodek Innova Market Research odnotowuje istotny wzrost liczby produktów w wersji dietetycznej. Ich zalety nie ograniczają się do obniżonej zawartości cukru czy tłuszczu. Coraz częściej zawierają one funkcjonalne dodatki, dzięki czemu konsumentów sięgających po ulubione słodycze lub przekąski nie dręczą już wyrzuty sumienia. Produkty takie jak gazowana woda kokosowa z sokiem z malin stanowią chętnie wybieraną alternatywę dla wysokosłodzonych napojów koncernowych.

Warto zaznaczyć, że konsumenci częściej niż zazwyczaj kupują żywność wolną od alergenów. Jak zauważają eksperci Euromonitor International, trendy związane ze zrzucaniem zbędnych kilogramów przychodzą i odchodzą. W ostatnich latach jednak konsumenci nauczyli się dostrzegać zależność między nietolerancjami pokarmowymi, a wzrostem wagi i problemami trawiennymi. To natomiast stanowi motor napędowy dla sprzedaży żywności Free-From Food, roślinnych zamienników mleka, substytutów mięsa i wędlin oraz bezglutenowego pieczywa. Trend ten sprzyja także zapotrzebowaniu na innowacje z segmentu RAW.

Etyczna konsumpcja

Generalnie można zauważyć, że konsumenci rewidują i redefiniują swoje wartości i priorytety, kładąc nacisk na etyczną konsumpcję – wynika z najnowszego raportu Euromonitor International. Wg danych tej agencji już 30% ludzi na świecie uważa, że kupowanie lokalnej, ekologicznej żywności, wspieranie etycznych praktyk w produkcji i handlu sprawia, że poprawia się ich samopoczucie. Co więcej, ponad połowa konsumentów kupuje żywność i napoje od producentów, do których mają całkowite zaufanie. Produkty firm takich jak Doerrwerk, który skupuje owoce niespełniające wymagań supermarketów i wytwarza z nich niskokaloryczne przekąski, biją aktualnie prawdziwe rekordy popularności.         

 

Żywność z laboratorium

Już teraz technolodzy i naukowcy pracują nad nowymi rozwiązaniami dla rozbudowanego i szkodliwego dla środowiska naturalnego systemu produkcji i dostaw żywności. Technologiczna rewolucja służy firmom odważnie spoglądającym w przyszłość, które wdrażają innowacje pozwalające zastąpić tradycyjne gospodarstwa rolnicze i fabryki składnikami i produktami z laboratoriów.

Z danych agencji Mintel wynika, że 26% hiszpańskich konsumentów, 13% – polskich, 11% – francuskich, 9% – włoskich i 8% – niemieckich powyżej 16. roku życia chętnie sięgnęłoby po żywność syntetyczną lub wytworzoną w warunkach laboratoryjnych. Te pionierskie produkty mogą zachęcić konsumentów do zrewidowania swoich poglądów dotyczących produkcji żywności i jej wpływu na środowisko naturalne. Wiadomo, że artykuły spożywcze z laboratoriów w przyszłości mogą pod względem podaży przewyższać tradycyjną żywność. Nowe metody produkcji stwarzają potencjał do złagodzenia obaw o niewystarczającą podaż żywności w czasach eksploatacji środowiska. W imię opóźniania zmian klimatu, ograniczania zużycia wody, energii i ochrony ziemi młode pokolenia konsumentów gotowe są zrezygnować z niektórych artykułów spożywczych. Coraz więcej osób podejmuje działania pozwalające im żyć bardziej świadomie – zgodnie z ideą EKO. Co interesujące, aktualnie już 6 na 10 dorosłych Brytyjczyków kupujących butelkowaną wodę wyraża gotowość do rezygnacji z jej zakupu, gdyby okazałoby się, że firma ją wytwarzająca szkodzi środowisku naturalnemu.

Digitalizacja potrzeb

Współcześni konsumenci coraz częściej korzystają z zasobów globalnej sieci. Sama liczba użytkowników Internetu na świecie w 2016 r. zwiększyła się aż do 3,1 mld osób. Oznacza to, że obecnie już 42% światowej populacji ma dostęp do sieci. Można w związku z tym prognozować, że Internet będzie odgrywał coraz ważniejszą rolę w handlu. Wprawdzie urządzenia takie jak GreenTest dopiero zdobywają w naszym kraju popularność, ale w krajach Europy Zachodniej gadżety do śledzenia przesyłek z zamówionym jedzeniem czy badania pochodzenia żywności są już bardzo modne.

Jak dowiadujemy się z raportu instytutu Hatalska.com, informacje zbierane na temat zwyczajów konsumentów mogą pomóc ludziom w bardziej spersonalizowanym żywieniu. W przyszłości w sukurs osobom, którym zależy na zdrowym odżywianiu, ma przyjść technologia druku 3D. System przeanalizuje codzienne aktywności konsumentów i na podstawie algorytmu dobierze superżywność, którą przetworzy w filament dostarczany prosto do domu, gdzie będzie można wydrukować spersonalizowany i wartościowy posiłek.

Autentycznie czy syntetycznie?

Naukowcy wciąż pracują nad nowoczesnymi rozwiązaniami produkcji żywności, które mają zrewolucjonizować rynek spożywczy. Póki co jednak stanowią one melodię przyszłości. Branża żywności stawia bardziej na ewolucyjną drogę rozwoju, co znajduje pozytywne odzwierciedlenie w rozwoju ekologicznego rolnictwa oraz przetwórstwa. Świadomość żywieniowa i środowiskowa konsumentów na całym świecie zauważalnie rośnie. Ich potrzeby odgrywają pierwszoplanową rolę w sektorze artykułów spożywczych i można prognozować, że w najbliższych latach ta tendencja się utrzyma. Z pewnością będzie sprzyjało to sprzedaży wysokojakościowej ekożywności, a także rozkwitowi innowacyjności w sektorze produktów certyfikowanych. W związku z tym pojawia się tylko obawa o to, czy lokalnym producentom uda się stworzyć skuteczną konkurencję dla tuzów w branży spożywczej wprowadzających do swojego portfolio asortyment w jakości BIO. Można oczekiwać, że lokalny patriotyzm będzie sprzyjał sprzedaży krajowych i regionalnych ekoproduktów. Producenci i dystrybutorzy będą musieli jednak położyć znacznie większy nacisk na marketing oraz promowanie wartości oferowanych swoim kontrahentom i odbiorcom końcowym.